Cyberbezpieczeństwo — podstawy

Fundamenty potrzebne w całym kursie: adresy IP i MAC, porty, modele OSI i TCP/IP oraz pierwsze polecenia diagnostyczne w Windows i Linux.

• 1.1 Adresy IP, MAC i porty — jak komputery odnajdują się w sieci Gdy zaczynasz przygodę z cyberbezpieczeństwem, musisz zrozumieć, jak komputery przesyłają do siebie dane. Wyobraź sobie, że chcesz wysłać list do dyrektora firmy w innym mieście. Aby list dotarł: 1. 6 slajdów · 7 pytań
• 1.2 Model OSI i TCP/IP w 10 minut — jak dane podróżują przez Internet Komputery różnych producentów z różnymi systemami operacyjnymi mogą się bez problemu porozumiewać dzięki wspólnym standardom: 7-warstwowemu modelowi OSI oraz praktycznemu modelowi TCP/IP. 5 slajdów · 7 pytań
• 1.3 Elementarz wiersza poleceń — pierwsze kroki w terminalu Specjalista cyberbezpieczeństwa nie klika myszką po okienkach — jego podstawowym środowiskiem pracy jest wiersz poleceń (CLI — Command Line Interface). 4 slajdy · 6 pytań

Rodzaje zagrożeń i złośliwego oprogramowania, socjotechnika, ataki sieciowe, bezprzewodowe i webowe oraz to, kim są napastnicy i co nimi kieruje.

• 2.1 Typowe zagrożenia w cyberprzestrzeni W tej lekcji poznasz najważniejsze rodzaje zagrożeń, z którymi spotyka się każdy użytkownik komputera i każda firma. 8 slajdów · 6 pytań
• 2.2 Oszustwa socjotechniczne Najsłabszym ogniwem bezpieczeństwa jest zwykle człowiek. Zamiast łamać zabezpieczenia techniczne, przestępca po prostu prosi ofiarę, by sama otworzyła mu drzwi. 8 slajdów · 6 pytań
• 2.3 Cyberataki sieciowe Teraz przechodzimy od ludzi do maszyn. Ataki sieciowe wykorzystują to, że wiele protokołów zaprojektowano dawno temu, gdy zakładano, że wszyscy w sieci są uczciwi. 8 slajdów · 6 pytań
• 2.4 Ataki bezprzewodowe i mobilne Sieci Wi-Fi i telefony to dziś główne drzwi do internetu. Fale radiowe nie kończą się na ścianie biura, więc atakujący nie musi nawet wchodzić do budynku. 7 slajdów · 6 pytań
• 2.5 Ataki na aplikacje webowe Strony i aplikacje internetowe przyjmują dane od każdego użytkownika na świecie. Jeśli programista założy, że użytkownik zawsze wpisze to, czego się spodziewa, przestępca to wykorzysta. 8 slajdów · 6 pytań
• 2.6 Aktualny stan cyberbezpieczeństwa Zanim nauczysz się bronić, warto zrozumieć, dlaczego firmy wydają na bezpieczeństwo tyle pieniędzy i dlaczego zawód specjalisty od cyberbezpieczeństwa jest tak poszukiwany. 7 slajdów · 8 pytań
• 2.7 Profile sprawców i motywacje Obrońca musi wiedzieć, z kim walczy. Różni atakujący mają różne cele, umiejętności i zasoby — a od tego zależy, jak się przed nimi chronić. 9 slajdów · 7 pytań

Jak napastnicy wykorzystują słabości IP, TCP i UDP oraz usług takich jak ARP, DNS i DHCP — i jak się przed tym bronić.

• 3.1 Jednostki PDU i nagłówki IP Aby rozumieć ataki sieciowe, musisz wiedzieć, jak dane podróżują przez sieć. Nie przejmuj się, jeśli to dla ciebie nowość — wyjaśniamy od podstaw (zajrzyj też do Modułu 0). 7 slajdów · 7 pytań
• 3.2 Podatności protokołu IP Protokół IP zaprojektowano w latach 70., gdy internet łączył kilka zaufanych uczelni. Jego zadaniem jest dostarczanie pakietów, a nie ich zabezpieczanie. Ta lekcja pokazuje skutki tego założenia. 6 slajdów · 7 pytań
• 3.3 Podatności protokołów TCP i UDP Warstwa transportowa dostarcza dane do właściwego programu (portu). Są dwa główne protokoły o zupełnie różnym charakterze — i różnych słabościach. TCP — niezawodny i połączeniowy. 9 slajdów · 6 pytań
• 3.4 Podatności usług IP Sieć działa dzięki kilku „cichym” usługom, o których zwykły użytkownik nawet nie wie. Każda z nich jest celem ataków, bo przejęcie jej pozwala przekierować lub sparaliżować ruch całej firmy. 7 slajdów · 7 pytań
• 3.5 Podatności usług korporacyjnych Firmowe usługi — strony WWW, poczta, przesyłanie plików — powstawały, gdy szyfrowanie nie było standardem. Wiele z nich ma bezpieczną i niebezpieczną wersję. Zadanie administratora: wyłączyć wersje nieszyfrowane. 6 slajdów · 7 pytań
• 3.6 Mitygacja typowych ataków sieciowych Wiele ataków z tego i poprzedniego modułu (fałszywy DHCP, zatruwanie ARP, spoofing IP) dzieje się w sieci lokalnej. Na szczęście zarządzalne przełączniki, np. Cisco Catalyst, mają wbudowane mechanizmy obronne. 8 slajdów · 6 pytań

Zagrożenia i zabezpieczenia sieci WLAN (WPA2/WPA3, 802.1X) oraz urządzenia obronne: zapory, IPS i podejście Zero Trust.

• 4.1 Zasady komunikacji bezprzewodowej Aby zabezpieczyć Wi-Fi, trzeba najpierw zrozumieć, jak działa. Sieć bezprzewodowa (WLAN) to w uproszczeniu Ethernet przesyłany falami radiowymi. 7 slajdów · 7 pytań
• 4.2 Zagrożenia w sieciach WLAN Poznałeś budowę Wi-Fi. Teraz zobaczysz, jak atakujący wykorzystują jej słabości. Większość tych ataków wymaga tylko laptopa z odpowiednią kartą sieciową i darmowych narzędzi. 7 slajdów · 7 pytań
• 4.3 Zabezpieczanie sieci WLAN Wiesz już, jak się atakuje Wi-Fi. Teraz zbudujemy sieć odporną na te ataki. Uwaga: dawne „porady” — ukrywanie nazwy sieci (SSID) czy filtrowanie adresów MAC — nie są zabezpieczeniem. 7 slajdów · 6 pytań
• 4.4 Urządzenia zabezpieczające Infrastruktura bezpieczeństwa to zestaw urządzeń i usług, które kontrolują, co wchodzi do sieci i z niej wychodzi. 7 slajdów · 8 pytań
• 4.5 Usługi i mechanizmy ochronne Oprócz urządzeń na granicy sieci potrzebne są usługi chroniące połączenia, dostęp i same dane — niezależnie od tego, gdzie jest użytkownik. 7 slajdów · 7 pytań

Bezpieczeństwo systemów od środka: procesy, konta i uprawnienia, monitorowanie w Windows i Linux, utwardzanie hosta oraz EDR/XDR.

• 5.1 Architektura Windows i procesy Windows to najpopularniejszy system w firmach, więc jest też najczęściej atakowany. Analityk musi rozumieć, jak działa „pod maską”, aby odróżnić normalne zachowanie od złośliwego. 7 slajdów · 8 pytań
• 5.2 Bezpieczeństwo i uwierzytelnianie Windows musi wiedzieć, kim jesteś i co możesz zrobić. Służą do tego identyfikatory, tokeny i protokoły logowania. 6 slajdów · 7 pytań
• 5.3 Monitorowanie i inspekcja Windows Gdy dzieje się coś złego, odpowiedzi szukamy w logach i narzędziach diagnostycznych. 7 slajdów · 6 pytań
• 5.4 Architektura i powłoka Linux Linux to fundament współczesnego Internetu — napędza ponad 80% serwerów WWW, chmurę obliczeniową, kontenery Docker oraz system Android. 7 slajdów · 8 pytań
• 5.5 Uprawnienia i konta w Linux Tradycyjny model bezpieczeństwa Linuxa opiera się na precyzyjnych uprawnieniach do plików i rozróżnieniu pomiędzy kontami zwykłych użytkowników a wszechwładnym kontem roota. 7 slajdów · 7 pytań
• 5.6 Bezpieczeństwo hosta i utwardzanie systemu Punkt końcowy (ang. endpoint — laptop pracownika, stacja robocza, serwer aplikacyjny) jest bezpośrednim celem większości ataków. 6 slajdów · 8 pytań
• 5.7 Nowoczesne technologie EDR i XDR Tradycyjne programy antywirusowe nie radzą sobie ze współczesnymi atakami. W tej lekcji dowiesz się, dlaczego powstała technologia EDR i jak monitoruje zachowanie procesów w czasie rzeczywistym. 7 slajdów · 7 pytań

Triada CIA i stany danych, kontrole bezpieczeństwa, obrona w głąb, zespół SOC, segmentacja sieci oraz ochrona IoT.

• 6.1 Triada CIA i stany danych Każda strategia, audyt i polityka cyberbezpieczeństwa na świecie opiera się na fundamencie zwanym Triadą CIA. To trzy filary, których zachowanie gwarantuje bezpieczeństwo informacji. 6 slajdów · 8 pytań
• 6.2 Środki przeciwdziałania i kontrole bezpieczeństwa Aby skutecznie chronić organizację, środki obronne (kontrole) dzieli się według ich natury oraz sposobu działania w czasie incydentu. 7 slajdów · 8 pytań
• 6.3 Strategia obrony w głąb (Defense in Depth) Żadne pojedyncze zabezpieczenie — niezależnie od tego, jak nowoczesne i drogie — nie gwarantuje 100% bezpieczeństwa. Prawdziwa odporność organizacji opiera się na strategii warstwowej. 8 slajdów · 8 pytań
• 6.4 Operacje bezpieczeństwa (SecOps) i zespół SOC Bezpieczeństwo to nie tylko narzędzia, ale przede wszystkim ludzie i procesy, które stale monitorują organizację. Ośrodkiem tych działań jest zespół SOC (Security Operations Center). 8 slajdów · 8 pytań
• 6.5 Segmentacja sieci i strefy bezpieczeństwa W płaskiej sieci komputerowej każdy zainfekowany komputer ma bezpośredni dostęp do każdego innego urządzenia — od laptopa gościa po serwer bazodanowy z numerami kart. 7 slajdów · 8 pytań
• 6.6 Bezpieczeństwo IoT i systemów wbudowanych Internet Rzeczy (IoT — Internet of Things) oraz systemy sterowania przemysłowego (OT / ICS / SCADA) to miliony inteligentnych urządzeń podłączonych do sieci: kamery IP, inteligentne zamki, telewizory, czujniki… 8 slajdów · 7 pytań

Modele kontroli dostępu i AAA, listy ACL na routerze, zapory stanowe i NAT, strefy Cisco ZPF oraz laboratorium utwardzania zapory.

• 7.1 Modele kontroli dostępu Kontrola dostępu (Access Control) decyduje o tym, kto (podmiot) ma prawo wykonać jaką operację (odczyt, zapis, uruchomienie) na jakim zasobie (plik, serwer, baza danych). 5 slajdów · 8 pytań
• 7.2 Framework AAA i protokoły tożsamości Bezpieczne zarządzanie dostępem w sieciach korporacyjnych opiera się na trójstopniowym modelu AAA: Uwierzytelnianie, Autoryzacja i Rozliczalność. 6 slajdów · 7 pytań
• 7.3 Podstawy i maski blankietowe w listach ACL Listy kontroli dostępu (ACL — Access Control Lists) to podstawowe narzędzie filtrowania ruchu w urządzeniach sieciowych Cisco (routerach, przełącznikach warstwy 3). 7 slajdów · 8 pytań
• 7.4 Standardowe i rozszerzone listy ACL W urządzeniach Cisco występują dwa główne typy list kontroli dostępu: Standardowe oraz Rozszerzone. Różnią się one stopniem szczegółowości filtrowania oraz zasadą ich umieszczania w topologii sieci. 9 slajdów · 7 pytań
• 7.5 Rodzaje zaimplementowanych zapór sieciowych Zapora sieciowa (firewall) to kluczowy element obrony sieciowej. Na przestrzeni lat technologie firewalli ewoluowały od prostych filtrów pakietów do zaawansowanych urządzeń analizujących kontekst aplikacji w czasie… 5 slajdów · 7 pytań
• 7.6 Architektura sieciowa zapór i translacja NAT Skuteczność zapory sieciowej zależy w równym stopniu od jej mechanizmów detekcji, co od jej prawidłowego umieszczenia w architekturze sieci. 6 slajdów · 7 pytań
• 7.7 Koncepcja stref bezpieczeństwa w Cisco ZPF W tradycyjnych routerach Cisco reguły filtrowania (ACL) przypisywano bezpośrednio do interfejsów fizycznych. W dużych sieciach z dziesiątkami interfejsów prowadziło to do chaosu konfiguracyjnego. 10 slajdów · 7 pytań
• 7.8 Architektura C3PL w Cisco ZPF Konfiguracja zapory Cisco ZPF wykorzystuje zunifikowany język polityk Cisco: C3PL (Cisco Common Classification Policy Language). Składa się z trzech logicznych kroków: Klasyfikacja -> Działanie -> Wdrożenie. 7 slajdów · 7 pytań
• 7.9 Utwardzanie zapory sieciowej krok po kroku Budowa bezpiecznej zapory ogniowej w systemie Linux (narzędziem iptables lub ufw). Zasada dobrego administratora brzmi: 'Domyślnie zablokuj wszystko, a wpuszczaj tylko to, co niezbędne do pracy'. 3 slajdy · 7 pytań

Model współdzielonej odpowiedzialności w chmurze, CASB i CSPM, szyfrowanie symetryczne i asymetryczne, funkcje skrótu i PKI.

• 8.1 Modele usług chmurowych i odpowiedzialności Przeniesienie infrastruktury do chmury obliczeniowej (Amazon AWS, Microsoft Azure, Google Cloud) nie zwalnia organizacji z odpowiedzialności za bezpieczeństwo. 7 slajdów · 8 pytań
• 8.2 Zagrożenia i ochrona w chmurze Większość incydentów bezpieczeństwa w chmurze nie wynika ze złamania zabezpieczeń samego dostawcy (AWS/Azure), lecz z błędów konfiguracji popełnionych przez administratorów klienta. 8 slajdów · 7 pytań
• 8.3 Szyfrowanie symetryczne i asymetryczne Kryptografia to nauka o zabezpieczaniu informacji. Przekształca ona czytelny tekst jawny (plaintext) w nieczytelny szyfrogram (ciphertext). 7 slajdów · 8 pytań
• 8.4 Funkcje skrótu i infrastruktura PKI Samo szyfrowanie zapewnia poufność. Aby zagwarantować integralność danych oraz potwierdzić tożsamość ich nadawcy, stosujemy kryptograficzne funkcje skrótu, kody HMAC oraz infrastrukturę klucza publicznego (PKI). 8 slajdów · 7 pytań

Syslog, NTP, NetFlow i SPAN, dane telemetryczne, SIEM i SOAR, ocena alertów w SOC oraz laboratorium Wiresharka.

• 9.1 Protokoły monitorowania sieci Nie można zabezpieczyć sieci, której się nie widzi. Telemetria i monitorowanie to oczy i uszy analityka bezpieczeństwa. W tej lekcji poznasz fundamentalne protokoły nadzoru sieciowego. 8 slajdów · 7 pytań
• 9.2 Lustrzane odbicie portów i przechwytywanie ruchu W sieciach z przełącznikami (switched networks) karta sieciowa komputera widzi wyłącznie ruch skierowany bezpośrednio do niej oraz pakiety rozgłoszeniowe (broadcast). 7 slajdów · 7 pytań
• 9.3 Kategorie danych telemetrycznych w SOC Nowoczesny zespół bezpieczeństwa (SOC) operuje na gigabajtach danych telemetrycznych spływających z setek urządzeń w organizacji. 8 slajdów · 7 pytań
• 9.4 Systemy SIEM i reguły korelacyjne Gdy organizacja posiada 1000 komputerów, 50 serwerów i 20 firewalli, dziennie generują one ponad 100 milionów pojedynczych linii logów. Żaden człowiek nie jest w stanie tego ręcznie przejrzeć. 6 slajdów · 7 pytań
• 9.5 Klasyfikacja wyników detekcji (Matryca pomyłek) W codziennej pracy analityka SOC (Security Operations Center) najważniejszą umiejętnością jest precyzyjne odróżnienie prawdziwego cyberataku od nieszkodliwego błędu użytkownika lub legalnej operacji administratora. 7 slajdów · 8 pytań
• 9.6 Triaż alertów i automatyzacja SOAR Gdy analityk Tier 1 w SOC widzi nową kolejkę alertów, jego pierwszym zadaniem jest przeprowadzenie triażu (Triage) — selekcji i wstępnej weryfikacji. 8 slajdów · 7 pytań
• 9.7 Wireshark dla początkujących — jak czytać pakiety Wireshark to cyfrowy stetoskop sieciowca. Pozwala podejrzeć każdy bit przelatujący przez kartę sieciową. 3 slajdy · 7 pytań

Etyka, standardy i prawo (ISO/IEC 27001, RODO, NIS2, KSC), skanowanie podatności i testy penetracyjne oraz wywiad o zagrożeniach.

• 10.1 Ład korporacyjny i etyka w cyberbezpieczeństwie Cyberbezpieczeństwo to nie tylko technologia, ale również ramy zarządzania organizacją (Governance) oraz wysokie standardy etyczne i prawne. 8 slajdów · 7 pytań
• 10.2 Standardy branżowe i regulacje prawne Współczesne organizacje podlegają rygorystycznym normom i przepisom prawa regulującym kwestie ochrony danych i odporności cyfrowej. 6 slajdów · 7 pytań
• 10.3 Skanowanie i ocena podatności Zanim haker znajdzie lukę w Twoich systemach, musisz znaleźć ją pierwszy. Proces ten nazywamy oceną podatności (Vulnerability Assessment). 7 slajdów · 8 pytań
• 10.4 Testy penetracyjne (Pentesting) i etyczny hacking Podczas gdy skanowanie podatności jedynie wymienia listę potencjalnych dziur w systemie, test penetracyjny (pentest) idzie krok dalej: polega na kontrolowanej, autoryzowanej próbie rzeczywistego przełamania zabezpieczeń… 7 slajdów · 7 pytań
• 10.5 Źródła i poziomy wywiadu o zagrożeniach (CTI) Cyberprzestępcy stale udoskonalają swoje metody. Aby skutecznie się bronić, organizacja musi znać zamiary, metody i narzędzia potencjalnych adwersarzy. 7 slajdów · 8 pytań
• 10.6 Formaty danych i wskaźniki kompromitacji W wywiadzie o zagrożeniach kluczowe jest zrozumienie, jak trwałe są poszczególne ślady pozostawiane przez atakujących oraz jak automatycznie wymieniać te dane między systemami. 8 slajdów · 7 pytań

CVSS, CVE i MITRE ATT&CK, analiza i traktowanie ryzyka, obsługa incydentów i informatyka śledcza oraz projekt końcowy.

• 11.1 System oceny powagi podatności (CVSS) Co roku publikuje się dziesiątki tysięcy nowych podatności — w 2024 r. było to około 40 000 nowych identyfikatorów CVE. Dział IT nie jest w stanie załatać wszystkich natychmiast. 8 slajdów · 7 pytań
• 11.2 Bazy wiedzy podatności i macierz MITRE ATT&CK Aby specjaliści na całym świecie mogli precyzyjnie rozmawiać o tych samych zagrożeniach bez nieporozumień językowych, społeczność cyberbezpieczeństwa stworzyła zunifikowane bazy wiedzy i słowniki. 8 slajdów · 7 pytań
• 11.3 Szacowanie i analiza ryzyka w cyberbezpieczeństwie Cyberbezpieczeństwo w firmie nie jest sztuką dla sztuki — jego celem jest ochrona celów biznesowych organizacji. 7 slajdów · 8 pytań
• 11.4 Strategie traktowania ryzyka i ryzyko rezydualne Po oszacowaniu ryzyka organizacja musi podjąć decyzję biznesową, jak z nim postąpić. Wyróżniamy cztery fundamentalne strategie traktowania ryzyka (Risk Treatment). 9 slajdów · 7 pytań
• 11.5 Cykl życia obsługi incydentu bezpieczeństwa Pytanie we współczesnym cyberbezpieczeństwie nie brzmi 'czy zostaniemy zaatakowani', lecz 'kiedy to nastąpi i jak szybko zareagujemy'. 8 slajdów · 8 pytań
• 11.6 Informatyka śledcza i modele analizy intruzji Informatyka śledcza (Digital Forensics) zajmuje się zabezpieczaniem, analizą i prezentacją dowodów cyfrowych w taki sposób, aby były one w pełni wiarygodne i dopuszczalne przed sądem. 7 slajdów · 7 pytań

Ciągłość działania i kopie, nowoczesne uwierzytelnianie i passkeys, bezpieczeństwo aplikacji i łańcucha dostaw, zagrożenia związane z AI oraz warsztat analityka logów i projekt końcowy.

• 12.1 Analiza wpływu, RTO i RPO Każda firma prędzej czy później przeżyje awarię: pożar serwerowni, ransomware, zalanie, a nawet zwykłe odcięcie prądu na pół dnia. 7 slajdów · 8 pytań
• 12.2 Wysoka dostępność, kopie zapasowe i testy odtwarzania Gdy znamy już RTO i RPO, dobieramy technikę. Są dwa uzupełniające się podejścia: wysoka dostępność zapobiega przestojom przy drobnych awariach, a kopie zapasowe ratują przed utratą danych przy tych dużych. 7 slajdów · 7 pytań
• 12.3 Ataki na hasła i nowoczesne zasady haseł Hasło wciąż jest najczęstszym sposobem logowania — i najczęstszą drogą włamania. Napastnicy rzadko „łamią” zabezpieczenia w filmowym stylu. Zwykle po prostu logują się cudzym hasłem, które zdobyli w prosty sposób. 7 slajdów · 8 pytań
• 12.4 Passkeys, MFA odporne na phishing i konta uprzywilejowane MFA (uwierzytelnianie wieloskładnikowe) bardzo utrudnia przejęcie konta — ale nie każde MFA jest równie mocne. Napastnicy nauczyli się obchodzić kody SMS i powiadomienia push. 7 slajdów · 7 pytań
• 12.5 OWASP Top 10 i bezpieczne programowanie Większość danych, które kradną przestępcy, wycieka przez aplikacje — sklepy, portale, systemy rezerwacji. Zapora sieciowa nie pomoże, jeśli sama aplikacja wpuszcza napastnika przez formularz logowania. 7 slajdów · 8 pytań
• 12.6 Modelowanie zagrożeń i bezpieczeństwo łańcucha dostaw Zamiast czekać, aż ktoś znajdzie dziurę, można ją przewidzieć jeszcze na etapie rysowania aplikacji. 7 slajdów · 7 pytań
• 12.7 AI w rękach atakujących i obrońców Sztuczna inteligencja nie wymyśliła nowych przestępstw — ale sprawiła, że stare oszustwa są tańsze, szybsze i bardziej przekonujące. Jednocześnie obrońcy używają AI do wykrywania ataków. Warto znać obie strony. 7 slajdów · 8 pytań
• 12.8 Bezpieczeństwo systemów AI i kryptografia postkwantowa Firmy masowo wdrażają chatboty i asystentów opartych na modelach językowych (LLM). To nowy rodzaj aplikacji — i nowe rodzaje ataków. 7 slajdów · 7 pytań
• 12.9 Czytanie logów: Linux i Windows Logi to czarna skrzynka systemu. Prawie każdy atak zostawia w nich ślady — trzeba tylko wiedzieć, gdzie szukać i jak przefiltrować miliony linii. 7 slajdów · 8 pytań
• 12.10 Threat hunting i automatyzacja skryptami Systemy wykrywania reagują na znane wzorce. Doświadczony napastnik stara się ich nie uruchamiać: używa wbudowanych narzędzi systemu, działa powoli, w godzinach pracy. 7 slajdów · 7 pytań
• 12.11 Projekt końcowy — plan bezpieczeństwa organizacji Podsumowanie kursu: uczniowie opracowują pięciopunktowy plan bezpieczeństwa dla fikcyjnej organizacji i bronią go przed klasą. 3 slajdy · 7 pytań